Colonización en encoros por parte da Ictiofauna fluvial

Colonización en encoros por parte da Ictiofauna fluvial

Unha cuestión importante ao aproximarnos ao funcionamento da natureza, é recoñecer cales son as causas dos patróns de riqueza e diversidade de especies, en calquera grupo taxonómico.

Considérase que a composición en especies dunha comunidade vén determinada pola interacción, no tempo, dos mecanismos de inmigración e extinción, de comportamentos mutuamente excluíntes; existindo unha zona onde se produce un certo equilibrio entre ambos os procesos. Se admitimos a insularidad dun ecosistema como os encoros, podemos extraer algunhas consideracións. A diferenza dos ambientes naturais, os encoros non permiten establecer relacións claras con parámetros estruturais, debéndose diferenciar dous escenarios temporais:

  • Número de especies que colonizan a nova masa de auga
  • Taxa de cambio durante a sucesión (polo xeral, o segundo virá determinado polo primeiro).

Iso débese a tres tipos de factores: 1. Biogeografía da conca; 2. Tempo desde a inundación (idade); 3. Manexo da masa de auga. As poboacións do río, con estratexias adaptativas acordes ao funcionamento lótico, invaden o novo hábitat e tratan de modificar os seus estilos de vida para perpetuarse no sistema. Só aqueles taxones con adaptacións xeneralistas e capaces de explotar os elementos tróficos – omnivoría- ofertados polo novo ecosistema (menos recursos que no río) serán capaces de manterse, e formar unha asociación pioneira, polo xeral, bastante distinta da que ocupaba o hábitat fluvial asolagado; e caracterizada por especies pouco esixentes e/ou exóticas

Un patrón evolutivo que parece ter unha relevancia significativa é o fenómeno da migración ( potamodromía).Pódese considerar que a capacidade migradora de certas especies ( barbos, bogas, etc.), resultado de condicións ambientais distintas no pasado, constitúe unha vantaxe, polo menos nos primeiros estadios da colonización, aínda que posteriormente poidan tamén existir outros. A posibilidade de saír do encoro para reproducirse, permite evitar condicións limnológicas adversas; descargar “a presión competitiva” temporalmente, se existise; explotar recursos tróficos ausentes no encoro (fauna bentónica e de deriva), por parte de larvas e alevíns; e importar enerxía desde os tramos fluviais, mantendo ictiomasas superiores ás posibles no sistema -encoro- de procedencia. Pódese considerar un mecanismo similar ao observado na colonización dos lagos novos, no que son os taxa que teñen esta adaptación os que dominan as comunidades, durante as primeiras etapas sucesionales.

De poderse comprobar cun maior número de estudos, estariamos fronte a un mecanismo ecolóxico con capacidade predictiva para establecer os primeiros estadios sucesionales nos ecosistemas lénticos. As especies nativas do río que non presentan este tipo de estratexia (sedentarias), non adoitan ter éxito na colonización (a diferenza dos taxones exóticos limnófilos).